LEEUWARDEN – De provincie Fryslân moet de woningbouw in de vier grote Friese steden niet opnieuw gaan beperken.
Er is een tekort aan arbeidskrachten, maar zij komen alleen als er voldoende huizen zijn. Dit bepleiten de gemeentebesturen van Leeuwarden, Súdwest-Fryslân, Smallingerland en Heerenveen in een gezamenlijke zienswijze. Zij reageren op het concept voor de nieuwe Friese Omgevingsvisie, waarover de Provinciale Staten zich nu buigen.
De bestuurders van Leeuwarden, Drachten, Heerenveen en Sneek trekken de laatste jaren samen op als Fries Stedelijk Netwerk (FSN). Zij bouwen meer woningen dan eerder met de provincie was afgesproken. Zij willen ook de komende jaren fors kunnen blijven bouwen.
Vorig jaar kwamen de provincie en de FSN met een gemeenschappelijke lobby naar Den Haag. Samen bepleitten zij bij minister Mona Keijzer dat de woningvoorraad (106.025 huizen) in de vier steden met 25 tot 40 procent mag groeien in de periode tot 2050. Dit betekent dat ze samen 26.500 tot 42.400 woningen kunnen bouwen.
Zo is het echter niet in de provinciale visie verwoord, schrijft het FSN. Hierin staat namelijk dat er tot 2050 maximaal 37.500 nieuwe woningen gebouwd mogen worden in de hele provincie. Het maximum voor de achttien gemeenten zou dan lager liggen dan de doelstelling die alleen al de vier steden voor hun eigen uitbreiding hebben uitgesproken.
De Omgevingsvisie zet dus een rem op de ambities van Leeuwarden, Drachten, Sneek en Heerenveen, stellen de betrokken wethouders. Zij vragen om de cijfers aan te passen, waarbij de afspraken van vorig jaar als uitgangspunt dienen.
Het FSN vindt ook dat de provincie te veel benadrukt dat economische groei een voorwaarde is voor woningbouw. Het werkt net zo goed andersom, aldus de gemeenten. Er is een tekort aan arbeidskrachten, maar zij komen alleen als er voldoende huizen zijn. Door extra te bouwen schep je dus ook een voorwaarde voor de groei van bedrijven.
De provincie stelt dat gemeente voortaan 30 procent van hun nieuwbouw moeten bestemmen voor sociale huur. ‘Drie van de vier FSN-gemeenten (Leeuwarden, Smallingerland en Heerenveen) zitten met hun woningvoorraad al boven het landelijk gemiddelde voor sociale huur’, schrijven ze.
Multifunctionele stadsranden
Het Rijk stelt zich soepeler op voor gemeenten die kunnen aantonen dat ze al veel sociale huur hebben. Het is belangrijk dat het provinciebestuur de consequenties hiervan ook meeneemt in het beleid.
De FSN-steden vragen ook om de ‘stuwende kracht’ van agglomeratievorming beter te benoemen. Tientallen dorpen hebben bijvoorbeeld baat bij de voorzieningen en bedrijven in een stad als Sneek. Het is dus in het belang van de hele regio dat zo’n centrumstad zich voldoende kan blijven ontwikkelen.
Verder verlangen de gemeenten meer mogelijkheden om hun stadsranden ‘multifunctioneel’ in te richten. Dit wordt beperkt door de omschrijvingen die de provincie nu kiest, waarschuwen de wethouders.
<FD.06.05.2026>