Franeker – Menaam vergrijst in rap tempo, Berltsum is dan weer een heel jong dorp. En liep de gemeente tien jaar geleden nog leeg, Waadhoeke ontpopt zich nu tot gezinnenmagneet. Het zijn opvallende punten in het woonbehoefteonderzoek waarover de gemeente dinsdagavond praat.
Een op de vier inwoners van Waadhoeke (24 procent) is 65-plusser. De gemeente vergrijst snel in vergelijking met het gemiddelde in heel Friesland. En doordat er veel senioren wonen, is automatisch ook het aantal alleenstaanden hoog, met paren op leeftijd die hun partner verliezen. Vorig jaar was het aantal alleenstaanden in de gemeente voor het eerst hoger dan het aantal gezinnen.
Menaam springt eruit als het sterkst vergrijsde dorp: 27 procent van de 2825 Menamers krijgt AOW. En het bijzondere is: het aandeel alleenstaanden binnen deze groep is juist laag.
In Menaam wonen dus relatief veel oudere stellen. Berltsum daarentegen is een jong dorp: 30 procent van de inwoners is er jonger dan 25 jaar en er wonen veel gezinnen.
Het zijn opvallende punten in het Woonbehoefteonderzoek Waadhoeke, dat de gemeente samen met corporaties en Huurdersbelang Fryslân heeft laten doen. De instanties proberen zo inzichtelijk te krijgen wat er de komende jaren nodig is op de woningmarkt.
Tot 2035 groeit Waadhoeke naar verwachting met ongeveer 1100 huishoudens. De meeste zullen de komende vijf jaar neerstrijken in de gemeente. Franeker kan op de meeste groei rekenen, met vraag naar grofweg 300 tot 400 woningen. Maar ook in dorpen als Dronryp, Menaam en Sint Annaparochie is behoefte aan zo’n 100 extra huizen. In andere kernen is de groei beperkter, maar is ruimte voor een straatje erbij.
De voorspelde trek naar Waadhoeke is wel eens anders geweest. Van 2014 tot 2019 trokken veel mensen weg en daalde het inwonertal nog fors met zo’n 130 personen per jaar.
Daarna kwam een omslag. Sinds 2019 tot vorig jaar groeide het aantal Waadhoekers met ongeveer 140 mensen per jaar. Over tien jaar ziet dat er weer heel anders uit. ‘Na 2035 neemt het aantal huishoudens van nature af, door sterfte onder babyboomers’, zo staat in het onderzoek. ‘Dat is onvermijdelijk. Er is dan dus instroom van buitenaf nodig om het aantal huishoudens op peil te houden.’
Verwacht wordt dat Waadhoeke vooral gezinnen gaat aantrekken. De krapte op de huizenmarkt zorgt voor een trend dat gezinnen (weer) vaker naar plattelandsgemeenten verhuizen.
De afgelopen tien jaar nam het aantal gezinnen per saldo af. Kinderen vlogen uit en huishoudens veranderden in één- of tweepersoons. Maar sinds 2019 komt er een nieuwe instroom op gang van gezinnen uit omliggende gemeenten. Dat komt volgens de onderzoekers waarschijnlijk doordat huizenbezitters in Waadhoeke nog veel ruimte voor relatief weinig geld krijgen.
Advies aan de gemeente en corporaties is dan ook: blijf de instroom de komende jaren faciliteren door ook voor gezinnen te bouwen. ‘Het is belangrijk, omdat zij de ‘demografische motor’ van de gemeente zijn. Bovendien heb je gezinnen nodig om voorzieningen zoals basisscholen in stand te houden.’
Daarnaast zou Waadhoeke senioren moeten verleiden om door te stromen. Ruime gezinswoningen worden nu bewoond door oudere ‘empty-nesters’. De meesten wonen daar al jaren en zien geen reden om te verkassen naar een woning die beter past bij hun huishoudensgrootte. Een klein deel staat daar wel voor open, bijvoorbeeld omdat het onderhoud in en om huis hen te veel wordt.
Het is volgens de onderzoekers de moeite waard als Waadhoeke zijn bouwprogramma ook op deze groep richt. Deze ouderen zoeken onderkomens die niet ogen als een typische seniorenwoning, maar wel de gemakken daarvan hebben: grondgebonden koop, levensloopgeschikt, 80 à 100 vierkante meter groot, op een kleine kavel, in een gemixte buurt.
<LC.13.05.2025>