DEN HAAG – De Autoriteit Consument en Markt wil graag meer ruimte krijgen om te kijken of de kosten voor water en energie goed in rekening worden gebracht. Dat zegt bestuursvoorzitter Martijn Snoep. De consument lijkt machteloos richting deze semi-monopolisten die de kosten maar op blijven voeren.
De ACM ziet toe op de markten, mist eigenlijk een stel scherpe tanden, zo blijkt in de afgelopen tijd met stijgende prijzen van voedsel, energie, water en banken. Allereerst dreigt de energierekening de komende jaren te exploderen, onder meer als gevolg van de energietransitie, naast afgedwongen schaarste bij het water en hogere tarieven voor stroom op het moment dat er veel gebruikers zijn, bijvoorbeeld aan het begin van de avond.
Eigen gaskraan
Nu verlaat Nederland met een eigen enorme gasvoorraad, zich op duurder gas uit de VS en Qatar, waardoor de kosten voor de consument veel hoger uitvallen en zij eigenlijk benadeeld worden. „We kunnen niet het advies geven om de eigen gaskraan weer open te draaien. Dat is uiteindelijk een politieke beslissing. Wij zien ook dat de energie voor een groep in de samenleving erg duur wordt. Om de rekening betaalbaar te houden zou de overheid kunnen werken met subsidies of verlaging van belastingen, dat is ook aan de politiek”, zegt de bestuursvoorzitter.
Duurder water
Onder meer de waterbedrijven, maar ook recentelijk een energiebedrijf, hebben aangekondigd de prijzen hoger te maken tijdens piekuren. Consumenten moeten dan op het moment dat ze juist meer gebruik maken van de stroom meer betalen. Dat lijkt logisch, maar zet de zogeheten nutsfunctie overboord. Die gaat uit van zo laag mogelijke kosten in plaats van beprijzing. Ook creëert de overheid in het geval van water schaarste omdat het politiek wenselijk wordt gezien dat consumenten 20% minder water verbruiken, die daar wel meer voor betalen.
De consument lijkt echter machteloos tegen de water- en stroommonopolisten. „Een prijsprikkel kan er voor zorgen dat het stroomnet efficiënt wordt gebruikt. Wij letten als ACM scherp op de kosten. Maar het alternatief is het elektriciteitsnet zodanig uitbreiden dat alle pieken opgevangen kunnen. Dan wordt het misschien nog veel duurder. En als de politiek democratisch besloten heeft dat er 20% minder water gebruikt moet worden, dan is het niet aan ons om te zeggen dat dit niet kan. We zouden wel meer ruimte kunnen krijgen om te controleren of de kosten goed in rekening zijn gebracht.”
Supermarkt
De ACM-voorman noemt het een gegeven dat alles duurder wordt, maar heeft tegelijkertijd nauwelijks macht om de supermarkten bij de les te krijgen. „Er is nu net voldoende concurrentie tussen de supermarktketens, daarbij is de prijsstijging niet het gevolg van de consolidatie zo hebben wij onderzocht. Maar wij kunnen geen aanwijzing geven om deze markt in stukken te hakken. Zelfs de Europese Commissie kan dat niet zo maar doen”, zegt Snoep. Maar onlangs bleek dat boodschappen over de grens veel goedkoper zijn. Deels komt dat door wetgeving in Nederland, aldus Snoep. „De verschillen met Duitsland en België zijn moeilijk verklaarbaar. De fabrikanten spelen met de prijsniveaus in Europa, daarom zou bijvoorbeeld goedkopere cola uit Polen naar Nederland moeten kunnen komen. Daarvoor zou het mogelijk moeten zijn om etiketten in andere talen op onze markt toe te laten. Maar dat is een politieke afweging.”
<FD.02.04.2025>